Je hebt vast wel eens gehoord van een cao, maar wat betekent dat nou precies voor je salaris, werktijden en vakantiedagen? In Nederland valt ongeveer 80% van alle werknemers onder een collectieve arbeidsovereenkomst, maar lang niet iedereen weet wat erin staat of hoe je controleert of jouw werkgever er één heeft. In dit artikel leggen we uit wat een cao is, welke soorten er zijn en wat de nadelen kunnen zijn – zodat je straks zelf kunt bepalen of jouw arbeidsvoorwaarden kloppen.

4 gerelateerde berichten

Aantal cao’s in Nederland: ongeveer 800 · Rijksoverheid
Werknemers onder een cao: ca. 80% · Rijksoverheid
Belangrijkste onderwerpen in een cao: loon, werktijden, vakantie, pensioen · Ondernemersplein

Overzicht

1Wat is een cao?
2Soorten cao’s
  • Bedrijfstak-cao (geldt voor een hele sector) (Ondernemersplein)
  • Ondernemings-cao (geldt voor één bedrijf) (Ondernemersplein)
  • Sector-cao (variant van bedrijfstak) (Rijksoverheid)
3Voor wie geldt het?
  • Alle werknemers in de sector of het bedrijf (Ondernemersplein)
  • Soms automatisch, soms opt-in (Rijksoverheid)
  • Ongeveer 80% van de werknemers in Nederland valt onder een cao (Rijksoverheid)
4Hoe controleer je?
  • Rijksoverheid.nl/cao en cao-databank SZW (Rijksoverheid)
  • Vakbond websites zoals FNV, CNV (FNV)
  • Vraag het aan je werkgever of HR (Ondernemersplein)
Samenvatting: Een cao is een schriftelijk contract tussen werkgevers en vakbonden dat de minimale arbeidsvoorwaarden vastlegt. Voor werknemers betekent het zekerheid over loon en rechten; voor werkgevers duidelijkheid en soms minder flexibiliteit.

Wat is een cao?

Een cao – voluit collectieve arbeidsovereenkomst – is een schriftelijke overeenkomst waarin werkgevers (of werkgeversorganisaties) en werknemersorganisaties (vakbonden) afspraken maken over arbeidsvoorwaarden. Volgens de Rijksoverheid regelt een cao onder meer loon, werktijden, opzegtermijn en pensioen (Ondernemersplein (Rijksoverheid)). Cao-afspraken gaan altijd vóór de individuele arbeidsovereenkomst: als je contract iets anders zegt dan de cao, geldt de cao.

Wat staat er in een cao?

  • Loon en salarisverhogingen
  • Werktijden en overwerkvergoeding
  • Vakantiedagen en verlofregelingen
  • Pensioenopbouw
  • Scholingsmogelijkheden en loopbaanafspraken
  • Reiskostenvergoeding en andere vergoedingen

De Rijksoverheid-cao 2024–2025 bevat bijvoorbeeld afspraken over salaris, werktijden, verlof, pensioen en vergoedingen, aldus een overzicht van Indeed (Indeed (carrièregids)). Deze cao liep van 1 juli 2024 tot en met 31 december 2025 en blijft automatisch doorlopen als er nog geen nieuwe is afgesloten.

Waarom dit belangrijk is

Voor werkgevers betekent een cao dat ze zich aan de afspraken moeten houden, ook als de economie tegenzit. Voor werknemers biedt het een vangnet: je kunt niet zomaar onder het minimum worden betaald.

Wat is een cao in het Engels?

In het Engels heet een cao een collective labor agreement (CLA) of collective bargaining agreement (CBA). In het Nederlands wordt vaak de afkorting cao gebruikt, ook in officiële documenten.

Wat is een cao functie?

De term ‘cao functie’ wordt soms gebruikt om aan te geven dat een bepaalde functie onder een specifieke cao valt. Het is geen apart soort cao, maar verwijst naar de indeling van functies binnen een cao – bijvoorbeeld ‘cao functiegroep 5’ in de metalektro-cao.

Samenvatting: Een cao is de verzameling spelregels voor arbeidsvoorwaarden binnen een sector of bedrijf. De Rijksoverheid stelt dat deze regels dwingend zijn voor alle partijen die eronder vallen.

Welke soorten cao zijn er?

Er zijn twee hoofdsoorten cao’s in Nederland, plus een variant – en ze verschillen vooral in reikwijdte. Eén patroon: hoe breder de sector, hoe meer partijen er aan tafel zitten.

Type cao Reikwijdte Wie sluit hem af? Voorbeeld
Bedrijfstak-cao Hele sector / branche Werkgeversorganisatie(s) en vakbonden Metalektro-cao, Horeca-cao
Ondernemings-cao Eén bedrijf Individuele werkgever en vakbonden Albert Heijn-cao, Philips-cao
Sector-cao (variant) Deel van een sector, vaak met eigen kenmerken Vaak aangesloten bij een bedrijfstak-cao Gezondheidszorg-cao (ziekenhuizen)

Volgens Ondernemersplein (Rijksoverheid) geldt een bedrijfstak-cao voor alle werkgevers en werknemers in een bepaalde branche, terwijl een ondernemings-cao alleen geldt voor één bedrijf (Ondernemersplein (Rijksoverheid)). Als een werkgever lid is van een werkgeversorganisatie die de bedrijfstak-cao heeft afgesloten, is hij automatisch gebonden.

De catch

Een ondernemings-cao geeft een bedrijf meer maatwerk, maar betekent ook dat werknemers minder makkelijk kunnen vergelijken met collega’s in dezelfde sector. De bedrijfstak-cao zorgt voor meer uniformiteit, maar kan voor een klein bedrijf duurder uitpakken.

Het patroon: de keuze tussen deze twee hangt af van de omvang van het bedrijf en de behoefte aan maatwerk versus uniforme regels.

Geldt voor mij een cao?

Voor wie geldt een cao?

Of je onder een cao valt, hangt af van de sector, het bedrijf en of de cao algemeen verbindend is verklaard. In Nederland werkt ongeveer 80% van de werknemers onder een cao, maar dat betekent niet dat elke baan er één heeft.

Heeft iedereen een cao?

  • Werknemers in sectoren met een bedrijfstak-cao vallen er automatisch onder
  • Werknemers van een bedrijf met een eigen ondernemings-cao vallen daaronder
  • Sommige sectoren (bijv. startups, consultancy) hebben vaak geen cao
  • Als je op uitzendbasis werkt, kan een aparte uitzend-cao gelden

Wie heeft recht op een cao?

Er is geen algemeen recht op een cao. De wet bepaalt niet dat elke werkgever er één moet hebben. Wel is de werkgever verplicht om in de individuele arbeidsovereenkomst te vermelden of een cao van toepassing is, aldus de Rijksoverheid (Ondernemersplein (Rijksoverheid)).

Het risico

Als je werkgever geen cao heeft, mis je mogelijk bescherming op gebieden als opzegtermijn, pensioen en overwerktoeslag. Volgens de Nederlandse Arbeidsinspectie wordt in sommige sectoren de cao niet altijd nageleefd – vooral in de schoonmaak en de uitzendbranche (Nederlandse Arbeidsinspectie (toezichthouder)).

De consequentie: werknemers zonder cao moeten zelf onderhandelen over elk onderdeel van hun arbeidsvoorwaarden.

Hoe weet ik of mijn werkgever een cao heeft?

Er zijn drie betrouwbare manieren om erachter te komen of jouw werkgever onder een cao valt – en zo ja, welke.

Onder welke cao valt mijn bedrijf?

  1. Raadpleeg de cao-databank van SZW – Deze openbare database van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bevat alle algemeen verbindend verklaarde cao’s.
  2. Check de website van de Rijksoverheid – Op Rijksoverheid (cao-onderwerpen) vind je uitleg en verwijzingen.
  3. Vraag het na bij vakbonden – FNV, CNV en De Unie hebben eigen overzichten per sector.
  4. Vraag het aan je werkgever of HR-afdeling – Zij zijn verplicht je te informeren.

De cao-databank van SZW is de meest complete bron, omdat alleen daar alle officieel geregistreerde cao’s staan, inclusief looptijd en wijzigingen.

Wat zijn de nadelen van een cao?

Een cao biedt veel bescherming, maar heeft ook keerzijden – zowel voor werkgevers als voor werknemers. Drie punten om rekening mee te houden.

Voordelen

  • Zekerheid over minimum arbeidsvoorwaarden
  • Collectieve onderhandelingskracht via vakbonden
  • Minder kans op willekeur per werknemer
  • Vaak betere pensioenregeling

Nadelen

  • Minder flexibiliteit voor maatwerk per functie
  • Voor werkgevers: hoge kosten door verplichte regelingen
  • Loonstijgingen kunnen beperkt zijn door cao-afspraken
  • Afspraken gelden ook voor niet-vakbondsleden (als avv)

Voor werkgevers is een cao vaak een kostenpost, omdat ze verplicht zijn bepaalde minimumregelingen te bieden, ook als het bedrijf het financieel moeilijk heeft. Voor werknemers kan een cao juist een glazen plafond zijn: wie meer wil verdienen dan de cao toestaat, moet onderhandelen over functiewijziging of overstappen.

“Een cao is een schriftelijke overeenkomst waarin afspraken over arbeidsvoorwaarden zijn vastgelegd.”

Ondernemersplein (Rijksoverheid)

“Een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) is een contract tussen werkgever en werknemer waarin afspraken gemaakt zijn over arbeidsvoorwaarden.”

— FNV (vakbond) — op basis van algemene cao-definitie

Samenvatting: Een cao is geen wondermiddel. Voor werknemers: het biedt basiszekerheid maar kan individuele groei beperken. Voor werkgevers: het geeft duidelijkheid maar verhoogt de vaste lasten. De keuze hangt af van de sector en de schaal van het bedrijf.

Het patroon is duidelijk: cao’s zijn er om de ongelijkheid tussen werkgever en werknemer te verkleinen, maar ze maken de arbeidsmarkt minder flexibel. In sectoren met hooggeschoold personeel zien we dan ook vaker ondernemings-cao’s die meer ruimte geven voor maatwerk. Ook het minimumloon is een belangrijk onderdeel van de arbeidsvoorwaarden die in cao’s worden geregeld.

Aanvullende bronnen

youtube.com, avgregisterrijksoverheid.nl, dehorecabond.nl, eerstekamer.nl, cnv.nl, simpeleloonstrook.nl, kennisplatformwerkeninkomen.nl, hr-kiosk.nl, zoek.officielebekendmakingen.nl

Een goed voorbeeld van hoe cao-onderhandelingen in de praktijk werken, zijn de cao-onderhandelingen in de metaal en techniek die in januari 2026 tot een akkoord leidden.

Mis deze niet

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een cao en een arbeidsovereenkomst?

Een cao is een collectieve overeenkomst voor een hele groep werknemers. Een arbeidsovereenkomst is een individueel contract tussen één werkgever en één werknemer. De cao gaat voor op de arbeidsovereenkomst als die er iets over zegt.

Kan een cao tussentijds worden gewijzigd?

Alleen als alle partijen die de cao hebben afgesloten ermee instemmen. Vaak staat in de cao zelf hoe wijzigingen kunnen worden doorgevoerd.

Wat gebeurt er als een cao afloopt?

De cao blijft meestal van kracht totdat een nieuwe is afgesloten, tenzij anders is afgesproken. Dit heet ‘nawerking’ of ‘doorwerking’ van de oude cao.

Is een cao verplicht voor een werkgever?

Nee, een werkgever is niet verplicht een cao af te sluiten. Maar als hij lid is van een werkgeversorganisatie die een cao heeft afgesloten, of als de cao algemeen verbindend is verklaard, moet hij zich eraan houden.

Wie onderhandelt over een cao?

Vakbonden (zoals FNV, CNV, De Unie) onderhandelen met werkgevers(organisaties). De afspraken worden vastgelegd in een cao.

Hoe lang duurt een cao gemiddeld?

De meeste cao’s worden afgesloten voor één tot drie jaar. Daarna wordt er opnieuw onderhandeld.

Wat is een cao in België?

In België heet het ook een collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) en wordt het geregeld via de Nationale Arbeidsraad. De structuur lijkt op de Nederlandse, maar er zijn verschillen in loonnormering en sectorindeling.

Heeft Albert Heijn een eigen cao?

Ja, Albert Heijn heeft een eigen ondernemings-cao. Daarin staan specifieke afspraken voor medewerkers van het bedrijf, zoals loonschalen, werktijden en personeelskorting.