Wat is Bovenwettelijk Verlof – Uitleg, Verschil en Rechten

In Nederland hebben werknemers recht op betaalde vakantiedagen. De wet stelt hiervoor een minimum, maar veel werkgevers bieden daarnaast extra verlofdagen aan. Dit extra verlof heet bovenwettelijk verlof. Het onderscheid tussen wettelijk en bovenwettelijk verlof heeft gevolgen voor hoeveel dagen je opbouwt, wanneer ze vervallen en of je ze kunt laten uitbetalen.

Of je aanspraak kunt maken op bovenwettelijk verlof hangt af van je cao of arbeidsovereenkomst. In de praktijk krijgen veel werknemers in Nederland te maken met beide type verlofdagen. Het is daarom belangrijk om te begrijpen wat de verschillen zijn en welke rechten je precies hebt.

Wat is bovenwettelijk verlof?

Bovenwettelijk verlof zijn de vakantiedagen die een werkgever bovenop het wettelijk minimum verstrekt. Waar wettelijk verlof wettelijk verplicht is, geldt voor bovenwettelijk verlof geen algemene wettelijke verplichting. Werkgevers kunnen deze extra dagen aanbieden via een cao, bedrijfsregeling of de individuele arbeidsovereenkomst.

Wat zijn ADV-dagen?

Naast gewoon vakantieverlof bestaan er ook ADV-dagen, wat staat voor Arbeidsduurverkorting. Deze dagen vormen geen onderdeel van vakantiedagen, maar zijn bedoeld als compensatie voor overwerk. Wie bijvoorbeeld een 38-urige contractweek werkt maar feitelijk 40 uur werkt, bouwt ADV-dagen op voor extra vrije tijd.

ADV-dagen vallen dus buiten de categorieën wettelijk en bovenwettelijk verlof. Ze kunnen wel flexibeler worden opgenomen dan reguliere vakantiedagen, maar hebben een andere rechtsgrond en behandeling.

• Niet wettelijk verplicht, maar gangbaar in veel sectoren
• Aantal dagen varieert sterk per cao en werkgever
• Langer geldig dan wettelijk verlof, vaak tot 5 jaar
• Wordt altijd als tweede opgenomen, na wettelijke dagen
• Uitbetaling is mogelijk als de cao dit toestaat

Wat is het verschil tussen wettelijk en bovenwettelijk verlof?

Het belangrijkste verschil zit in de wettelijke basis. Wettelijk verlof is vastgelegd in artikel 7:634 van het Burgerlijk Wetboek en bedraagt minimaal vier keer het aantal werkdagen per week. Bij een voltijdse werkweek van vijf dagen kom je dus uit op minimaal twintig vakantiedagen per jaar.

Bovenwettelijk verlof heeft geen wettelijke basis. Het bestaat uit extra dagen die de werkgever, vaak via een cao, bovenop dit wettelijk minimum verstrekt. Een werkgever is dus niet verplicht om bovenwettelijk verlof aan te bieden, maar in veel sectoren en bedrijven is het wel gebruikelijk.

Vervaltermijnen

De vervaltermijnen verschillen aanzienlijk. Wettelijke vakantiedagen vervallen in principe na één jaar, gerekend vanaf het moment dat ze zijn opgebouwd. In de praktijk betekent dit dat dagen die je in 2024 opbouwt, uiterlijk aan het einde van 2025 moeten worden opgenomen. Soms geldt een uitzondering tot 1 september van het volgende jaar.

Bovenwettelijke dagen hebben doorgaans een langere vervaltermijn. In veel gevallen blijven deze dagen vijf jaar geldig. Vakantiedagen die je in 2020 hebt opgebouwd, kunnen dan ook pas vervallen per 1 januari 2026.

Opnamevolgorde

Wanneer je vakantiedagen opneemt, worden eerst je wettelijke dagen aangesproken. Pas wanneer die zijn opgebruikt, gaan de bovenwettelijke dagen eraan. Dit heeft gevolgen voor de planning: wettelijke dagen hebben een kortere houdbaarheid en verdienen daarom voorrang.

Wordt bovenwettelijk verlof uitbetaald?

Ja, bovenwettelijk verlof kan onder bepaalde voorwaarden worden uitbetaald. Tijdens het dienstverband is uitbetaling mogelijk als de cao of je arbeidsovereenkomst dit toestaat. Sommige werkgevers bieden de mogelijkheid om via een individueel keuzebudget (IKB) bovenwettelijke dagen te verzilveren, mits de werknemer hiermee akkoord gaat.

Bij beëindiging van het dienstverband is de werkgever verplicht om alle openstaande vakantiedagen uit te betalen, zowel wettelijk als bovenwettelijk. Dit gebeurt in de eindafrekening en wordt berekend tegen het vakantiedagloon. De volgorde van uitbetalen is daarbij als volgt: eerst de oudste wettelijke dagen, daarna de oudste bovenwettelijke dagen.

Uitbetaling bij ziekte en ontslag

Als je ziek wordt tijdens je vakantie, dan vervallen je vakantiedagen niet. Je dient de ziekte wel te melden bij je werkgever, zodat de dagen waarop je ziek was niet als vakantiedagen worden geteld. Bij ontslag of pensionering betaalt de werkgever alle niet-vervallen vakantiedagen uit, ongeacht of het wettelijke of bovenwettelijke dagen betreft.

Het is verstandig om voorafgaand aan ontslag je verlofoverzicht te controleren en na te gaan welke dagen nog openstaan. Vooral bij langdurig dienstverband kunnen er aanzienlijke bedragen aan openstaande vakantiedagen zijn die worden uitgekeerd.

Hoeveel dagen bovenwettelijk verlof heb ik en hoe bereken je dat?

Het aantal bovenwettelijke vakantiedagen staat niet vast. Het verschilt per werkgever, sector en cao. Waar wettelijk verlof eenvoudig te berekenen is (vier keer het aantal werkdagen per week), vereist bovenwettelijk verlof dat je je cao of arbeidsovereenkomst raadpleegt.

Berekening van wettelijk verlof

De basisformule voor wettelijk verlof is eenvoudig: vermenigvuldig het aantal werkdagen per week met vier. Een werknemer met een 5-daagse werkweek bouwt dus 20 wettelijke vakantiedagen per jaar op. Bij een 4-daagse werkweek zijn dit er 16, en bij een 3-daagse werkweek 12 dagen.

Deze dagen worden doorbetaald en vormen het wettelijk minimum waar iedere werknemer in Nederland recht op heeft. De berekening gaat over de contractuele arbeidsduur, niet over eventuele overuren die je werkt.

Rekenvoorbeeld

Stel je werkt vier dagen per week (80% dienstverband). Je wettelijk verlof bedraagt dan 4 × 4 = 16 dagen per jaar. Daarnaast kent je cao 3 bovenwettelijke dagen toe. Je totale verlofper saldo bedraagt in dat geval 19 dagen per jaar.

Opbouw en opname verlopen per kalenderjaar. Wil je weten hoeveel dagen je precies hebt? Controleer dan je loonspecificatie, raadpleeg je HR-systeem of vraag het na bij je personeelszaken. Het is belangrijk om te weten hoeveel dagen je jaarlijks opbouwt en wanneer deze vervallen.

Stappenplan: zo benut je je verlofdagen optimaal

1. Controleer je cao: Bekijk hoeveel wettelijke en bovenwettelijke dagen je hebt volgens je cao of arbeidsovereenkomst.
2. Check de vervaltermijnen: Wettelijke dagen vervallen meestal binnen een jaar, bovenwettelijke vaak binnen vijf jaar.
3. Plan wettelijke dagen eerst: Neem je wettelijke verlofdagen op voor de vervaldatum om te voorkomen dat ze verloren gaan.
4. Maak gebruik van bovenwettelijk verlof: Deze dagen hebben een langere houdbaarheid maar zijn evengoed waardevol.
5. Bespaar strategisch: Wil je langer op vakantie? Overweeg dan om bovenwettelijke dagen te gebruiken voor een langere periode.
6. Vraag uitbetaling bij ontslag: Niet-opgenomen dagen worden bij beëindiging van het dienstverband altijd uitbetaald.

Vaststaande informatie en onduidelijkheden

Bovenwettelijk verlof in de Nederlandse arbeidspraktijk

In Nederland is het aanbieden van bovenwettelijk verlof een gangbare arbeidsvoorwaarde geworden, hoewel het wettelijk niet verplicht is. Vooral in sectoren met krapte op de arbeidsmarkt gebruiken werkgevers extra verlofdagen als aantrekkelijk secundair arbeidsvoorwaarde. Dit maakt een werkgever concurrerend op de arbeidsmarkt.

De rol van cao’s is hierbij cruciaal. Collectieve arbeidsovereenkomsten bevatten vaak bepalingen over het aantal bovenwettelijke dagen, de voorwaarden voor opname en eventuele uitbetalingsmogelijkheden. Voor werknemers die onder een cao vallen, gelden de afspraken uit die cao. Voor werknemers zonder cao gelden de afspraken uit hun individuele arbeidsovereenkomst.

Het is raadzaam om bij twijfel de eigen cao of contract te raadplegen. De regels kunnen sterk verschillen tussen sectoren en werkgevers, en wat voor de ene werknemer geldt, hoeft niet voor de andere te gelden.

Bronnen en officiële informatie

Wettelijke vakantiedagen moeten uiterlijk zes maanden na het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd, zijn opgenomen. Bij bovenwettelijke dagen gelden de afspraken uit de cao of arbeidsovereenkomst.

— Rijksoverheid over vakantiedagen en verlof

Voor uitgebreide informatie over vakantiedagen in Nederland kun je terecht bij de Rijksoverheid en FNV. Specifieke regels over ADV-dagen zijn beschikbaar via UWV.

De wettelijke basis voor vakantiedagen is vastgelegd in artikel 7:634 van het Burgerlijk Wetboek. Voor werkgevers en ondernemers biedt business.gov.nl aanvullende informatie over verlof en vakantiegeld.

Samenvatting

Bovenwettelijk verlof vormt een waardevolle aanvulling op de wettelijke vakantiedagen waar iedere werknemer in Nederland recht op heeft. Waar wettelijke dagen minimaal twintig per jaar bedragen bij een fulltime dienstverband en binnen ongeveer een jaar moeten worden opgenomen, gelden voor bovenwettelijke dagen soepeler regels. Ze vervallen vaak pas na vijf jaar en kunnen onder bepaalde voorwaarden worden uitbetaald.

Het exacte aantal bovenwettelijke dagen hangt af van je cao of arbeidsovereenkomst. Raadpleeg deze documenten om te weten waar je recht op hebt, en plan je verlof strategisch om te voorkomen dat dagen verloren gaan.