Uw nierfunctie is zo’n getal dat plotseling veel aandacht krijgt bij een routinecontrole. De eGFR CKD-EPI vertelt uw arts hoe goed uw nieren het bloed filteren, maar wat betekenen die cijfers nu écht voor u? Hier leest u hoe u de uitslag leest, wat normaal is voor uw leeftijd en wanneer actie nodig is.

4 gerelateerde berichten

Normale eGFR (CKD-EPI): >90 ml/min/1,73 m² ·
Stadium 3 nierziekte: 30-59 ml/min/1,73 m² ·
Stadium 4 nierziekte: 15-29 ml/min/1,73 m² ·
Stadium 5 (nierfalen): <15 ml/min/1,73 m²

Overzicht

1Bevestigde feiten
  • Een eGFR >90 ml/min/1,73 m² is normaal voor gezonde jonge volwassenen (ZAS Labgids)
  • De CKD-EPI-formule is nauwkeuriger dan de MDRD-formule, vooral bij hogere eGFR-waarden (NHG Samenwerkingsafspraken)
  • eGFR <15 ml/min/1,73 m² duidt op nierfalen (stadium 5) (ZAS Labgids)
2Wat onduidelijk is
3Tijdlijn-signaal
  • Na 40 jaar daalt eGFR gemiddeld 1 ml/min/jaar
  • Vroege detectie via eGFR en urineonderzoek is cruciaal
4Wat komt hierna
  • Bij afwijkende eGFR volgt aanvullend urineonderzoek op albuminurie
  • Behandeling afhankelijk van stadium en onderliggende oorzaak
Waarom dit ertoe doet

De CKD-EPI-formule is niet zomaar een getal: het is het meest nauwkeurige instrument dat uw huisarts heeft om chronische nierschade vroeg te signaleren. Voor Nederlanders met een verhoogde bloeddruk of diabetes kan dit het verschil maken tussen tijdig ingrijpen en onomkeerbaar functieverlies.

Vijf GFR-stadia, één patroon: hoe lager het getal, hoe verder de nierfunctie is afgenomen.

Stadium eGFR (ml/min/1,73 m²) Betekenis
G1 >90 Normaal of hoog
G2 60–89 Licht afgenomen
G3a 45–59 Licht tot matig afgenomen
G3b 30–44 Matig tot ernstig afgenomen
G4 15–29 Ernstig afgenomen
G5 <15 Nierfalen

De implicatie: een eGFR van 55 is niet ‘bijna normaal’ bij een 70-jarige. De Nederlandse richtlijn beschouwt een eGFR onder 60 ml/min/1,73 m² voor alle leeftijden als afwijkend (Richtlijnendatabase – Nederlandse richtlijn chronische nierschade).

Wat is een goede eGFR voor mijn leeftijd?

Normale eGFR-waarden per leeftijdsgroep

Hoe leeftijd de nierfunctie beïnvloedt

De nieren verliezen geleidelijk aan filtercapaciteit naarmate we ouder worden. Dit komt door vermindering van het aantal functionerende nefronen en veranderingen in de doorbloeding. De CKD-EPI-formule corrigeert hiervoor door leeftijd mee te wegen, maar een lichte daling is fysiologisch – het wordt pas een probleem wanneer de daling versnelt of onder de 60 komt.

Kortom: Voor mensen onder de 40 is een eGFR boven 90 normaal. Na 40 is een daling van 1 ml/min per jaar gebruikelijk, maar de richtlijn stelt de grens voor afwijkend op 60, ongeacht de leeftijd. Patiënten met diabetes of hypertensie moeten eerder alert zijn.
Het addertje

Ouderen met een eGFR tussen 45-59 worden snel te licht behandeld omdat ‘het bij de leeftijd hoort’. De richtlijn waarschuwt: ook bij 75-plussers is een eGFR onder 60 een signaal dat aanvullend onderzoek nodig is.

Kan meer water drinken de GFR verbeteren?

Effect van hydratatie op eGFR

  • Tijdelijke verhoging van eGFR bij voldoende hydratatie is mogelijk.
  • Chronische verbetering door water drinken is niet bewezen (National Kidney Foundation (patiëntenorganisatie)).
  • Te veel water drinken kan schadelijk zijn bij nierziekte (overbelasting).

Beste ochtenddranken voor de nieren

Water blijft de beste keuze. Koffie en thee zijn toegestaan, maar vermijd suikerhoudende dranken. Vruchtensappen bevatten vaak veel kalium – voor mensen met nierfalen een risico.

Het patroon: acute hydratatie kan de eGFR tijdelijk verhogen, maar chronische nierziekte los je niet op met water drinken. Voor de Nederlandse patiënt met een eGFR van 55 is een natriumarm dieet bewezen effectiever (Nierstichting (patiëntenorganisatie)).

Welk eGFR-niveau duidt op nierfalen?

Waarschuwingssignalen van nierfalen

  • eGFR <15 ml/min/1,73 m² duidt op nierfalen (stadium 5) (ZAS Labgids).
  • Symptomen: vermoeidheid, vocht vasthouden (oedeem), misselijkheid, jeuk, verminderde eetlust.
  • Symptomen treden vaak pas laat op; vroege detectie via eGFR is essentieel.

Eerste tekenen van nierproblemen

Vermoeidheid en concentratieproblemen komen vaak voor, maar zijn aspecifiek. Vocht vasthouden in enkels of rond de ogen is een vroeg signaal. De Nierstichting adviseert bij deze klachten een eenvoudige bloed- en urinetest.

Let op

Mensen met diabetes type 2 of hoge bloeddruk lopen een verhoogd risico op chronische nierschade. Jaarlijkse controle van eGFR en albumine in de urine is voor hen geen luxe, maar noodzaak.

Kortom: Een eGFR onder 15 betekent nierfalen. Symptomen zijn laat en vaag. Voor risicogroepen geldt: jaarlijks testen van eGFR en urine. Vroege opsporing vertraagt progressie, maar stopt het niet.

Hoe wordt eGFR berekend?

Verschil tussen CKD-EPI en MDRD-formule

De Nederlandse samenwerkingsafspraken adviseren de MDRD-formule te vervangen door CKD-EPI, omdat dit minder misclassificatie geeft (NHG Samenwerkingsafspraken (huisartsenrichtlijn)). De CKD-EPI-formule is vooral nauwkeuriger bij hogere GFR-waarden.

Rol van creatinine en andere factoren

  • De berekening gebruikt creatinine in het bloed, leeftijd, geslacht (en sinds 2021 zonder ras-correctie).
  • eGFR is een schatting, geen exacte meting – bij twijfel volgt een cystatine C-test of een 24-uurs urinecollectie.
  • Spierziekten of amputaties kunnen de creatininewaarde beïnvloeden en daarmee de eGFR.

De crux: de formule werkt goed voor de meeste mensen, maar bij extremen (jonge atleten, ouderen met weinig spiermassa, patiënten met spierziekten) is onnauwkeurigheid groter. Een specialist kan dan aanvullende metingen doen.

Wat betekenen de eGFR-waarden?

Stadia van chronische nierziekte (CKD)

  • Stadium 1: eGFR >90, maar wél nierschade (bijv. albumine in urine) (ZAS Labgids).
  • Stadium 2: eGFR 60-89, lichte afname.
  • Stadium 3: 30-59 (onderverdeeld in 3a: 45-59, 3b: 30-44).
  • Stadium 4: 15-29.
  • Stadium 5: <15 (nierfalen).

Actie bij afwijkende eGFR

Bij een eenmalig afwijkende eGFR volgt herhaling binnen 3 maanden. Blijft de waarde onder 60, dan start de huisarts met risicostratificatie op basis van eGFR plus albumine in de urine, zoals de richtlijn voorschrijft (Richtlijnendatabase – Samenvatting). Behandeling is afhankelijk van de onderliggende oorzaak: bloeddrukverlagers bij hypertensie, diabetesregulatie, stoppen van nefrotoxische medicatie.

De afweging

Voor de Nederlandse huisarts is de combinatie van eGFR en albuminurie bepalend voor het cardiovasculair risico en de progressiesnelheid. Een eGFR van 45 zonder albumine heeft een andere prognose dan eGFR 45 met veel albumine in de urine.

De gezamenlijke NKF/ASN Task Force beveelt aan om de rasvrije CKD-EPI-vergelijkingen te gebruiken voor het schatten van de GFR.

NKF/ASN Task Force (nieraandoeningenspecialisten)

De consequentie voor de Nederlandse patiënt: uw eGFR is geen statisch getal. Het is een hulpmiddel dat samen met uw bloeddruk, glucose en albumine een compleet beeld geeft. Voor iemand met een eGFR van 55 en hypertensie is de boodschap: bloeddruk onder 130/80, een natriumarm dieet, en jaarlijkse controle. De trade-off is simpel: vroege opsporing vertraagt nierfalen; late ontdekking maakt dialyse of transplantatie onvermijdelijk.

Aanvullende bronnen

richtlijnen.nhg.org, richtlijnendatabase.nl, mcc-klik-dashboard.mdl-solutions.nl, ikazia.nl, ysl.nl, mmc.nl, mmc.nl, resultlaboratorium.nl

Mis deze niet

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen eGFR en GFR?

GFR is de werkelijke glomerulaire filtratiesnelheid; eGFR is een geschatte waarde op basis van creatinine. De werkelijke GFR meten is ingewikkeld, dus gebruiken artsen de eGFR.

Hoe vaak moet eGFR worden gemeten?

Bij chronische nierschade jaarlijks tot halfjaarlijks, afhankelijk van het stadium en de progressiesnelheid.

Kan eGFR fluctueren gedurende de dag?

Ja, door hydratatie, inspanning en medicatie. Daarom wordt bij afwijkingen altijd een herhaling na 3 maanden geadviseerd.

Is eGFR betrouwbaar bij mensen met spierziekten?

Minder, omdat creatinine uit spieren komt. Bij spierziekten of amputaties kan de eGFR te laag of te hoog uitvallen.

Wat is de relatie tussen eGFR en creatinine?

Creatinine is een afvalstof van spieren. De eGFR berekent uit het creatininegehalte hoe goed de nieren filteren. Hoe hoger creatinine, hoe lager de eGFR.

Hoe beïnvloedt medicatie de eGFR?

Sommige medicijnen (NSAID’s, ACE-remmers, bepaalde antibiotica) kunnen de eGFR tijdelijk verlagen. Overleg met uw arts voor aanpassingen.