5 mei verplichte vrije dag: ben jij vrij op Bevrijdingsdag?

5 mei is een officiële feestdag in Nederland, maar wettelijk verplicht vrij is het niet. Of je werkelijk vrij bent hangt volledig af van je CAO: in lustrumjaren krijgen werknemers in veel sectoren betaald vrij, maar in de horeca, metaal en glastuinbouw is het gewoon een gewone werkdag.

Officiële feestdag: Ja · Verplicht vrij voor iedereen: Nee · Afhankelijk van: CAO · Lustrumjaren: Vaak wel betaald vrij · Volgend lustrumjaar: 2030

De onderstaande tabel zet de belangrijkste feiten op een rij, van de wettelijke status tot de aanbevelingen van werkgevers- en werknemersorganisaties.

Is Bevrijdingsdag (5 mei) een officiële vrije dag?

Ja, 5 mei is een officiële nationale feestdag in Nederland sinds 1990. Maar dat betekent niet automatisch dat je vrij bent van je werk. De Rijksoverheid bevestigt dat Bevrijdingsdag geen wettelijk verplichte vrije dag is. Officieel gelden alleen Koningsdag en Eerste Kerstdag als verplichte vrije feestdagen voor alle werkgevers.

Dit onderscheid tussen “feestdag” en “vrije dag” is cruciaal. Je werkgever is wettelijk niet verplicht om je vrij te geven op 5 mei, ook al is het een nationale feestdag. De enige manier om zeker te weten of jij vrij bent, is door je CAO te raadplegen of rechtstreeks met je werkgever te spreken.

Wat zegt de Rijksoverheid?

De Rijksoverheid stelt duidelijk: of je vrij bent op 5 mei hangt af van je arbeidsovereenkomst of CAO. Ondernemersplein bevestigt dat feestdagen niet wettelijk verplichte vrije dagen zijn voor werkgevers. Voor rijksoverheid, gemeenten en onderwijs geldt vaak wel dat werknemers jaarlijks vrij zijn op 5 mei.

Verschil met andere feestdagen

In Nederland zijn er twaalf officiële feestdagen, maar slechts twee daarvan zijn wettelijk verplichte vrije dagen: Koningsdag en Eerste Kerstdag. Voor alle andere feestdagen, waaronder Bevrijdingsdag, Paasdagen, Hemelvaart en Pinksteren, geldt dat het afhangt van je CAO of arbeidscontract.

Is 5 mei een verplichte vrije dag voor iedereen?

Nee, 5 mei is geen verplichte vrije dag voor iedereen. De Stichting van de Arbeid deed al in 1959 de aanbeveling om werknemers in lustrumjaren vrij te geven op 5 mei, maar dit blijft een aanbeveling, geen wet. CNV bevestigt deze historische aanbeveling. Pas als jouw CAO deze afspraak heeft opgenomen, heb je recht op een vrije dag.

Veel CAO’s kennen een vrije dag toe in lustrumjaren – de jaren waarin Bevrijdingsdag op een bijzondere mijlpaal viert (elke 5 jaar). 2025 is zo’n jaar: 80 jaar bevrijding. Loonbureau legt uit dat in lustrumjaren veel werkgevers hun werknemers vrij geven, maar dit is geen universeel recht.

Nee, niet verplicht

Zonder CAO-bepaling of arbeidscontract clausule is 5 mei gewoon een werkdag. Als er geen CAO van toepassing is op jouw situatie, bepaalt je werkgever of je vrij bent. Dit kan betekenen dat je een reguliere werkdag hebt, een vakantiedag moet opnemen, of in overleg een andere dag vrij krijgt.

Uitzonderingen per sector

Sommige sectoren wijken af van het standaardpatroon. Cumela meldt dat de CAO voor Groen, Grond en Infrastructuur sinds 1 januari 2017 helemaal geen verplichte vrije dag meer kent op 5 mei – werknemers krijgen in plaats daarvan een extra vakantiedag. Aan de andere kant kent de CAO Ziekenhuizen jaarlijks én in lustrumjaren een vrije dag toe.

Het patroon is duidelijk: sectoren met sterke collectieve onderhandelingen zoals de zorg behalen doorgaans betere resultaten voor werknemers dan sectoren met zwakkere vertegenwoordiging.

Ben ik vrij op 5 mei?

Of je vrij bent op 5 mei is persoonlijk afhankelijk van je arbeidsovereenkomst. De Unie adviseert werknemers om hun CAO te controleren of bij twijfel hun werkgever te vragen naar de specifieke regeling. De enige manier om zekerheid te krijgen is door je eigen situatie te checken.

Als je in een lustrumjaar werkt en je CAO geeft recht op een vrije dag, dan is die dag betaald – je hoeft geen vakantiedag op te nemen. Maar let op: sommige CAO’s vereisen dat je een vakantiedag opneemt als je op 5 mei zou moeten werken, tenzij ruilen mogelijk is.

Controleer je CAO

Zoek in je arbeidsovereenkomst of CAO naar termen als “Bevrijdingsdag”, “5 mei”, “feestdagen” of “lustrum”. Als je CAO een bepaling bevat over Bevrijdingsdag, dan heb je daarmee recht op een vrije dag (mits aan de voorwaarden is voldaan, zoals het lustrumjaar). Vind je niets, dan geldt de standaardregel: het is een gewone werkdag.

Ambtenaren en overheid

Voor rijksoverheid, gemeenten en onderwijs gelden vaak gunstigere afspraken. Ambtenarensalaris.nl meldt dat deze sectoren vaak jaarlijks vrij zijn op 5 mei, niet alleen in lustrumjaren. Ambtenaren hebben dus over het algemeen meer kans op vrij dan werknemers in de private sector.

Welke sectoren zijn 5 mei vrij?

De regeling voor 5 mei verschilt sterk per sector. Loonbureau geeft een uitgebreid overzicht van sectoren met en zonder vrije dag-regeling. De meeste CAO’s met een Bevrijdingsdag-regeling doen dit alleen in lustrumjaren, niet jaarlijks.

Sectoren met vrije dag (lustrumjaren)

• CAO Bouw & Infra: Vrij in lustrumjaren (bij ploegendienst krijg je een andere dag vrij)
• CAO Particuliere beveiliging: Vrije dag in lustrumjaren
• CAO Sport: Vrije dag in lustrumjaren, of in overleg een andere dag
• CAO Bakkersbedrijf: Vrije dag in lustrumjaren
• CAO Doe-Het-Zelfbranche: Vrije dag in lustrumjaren
• CAO Waterschappen: Lustrumjaren vanaf 2020
• CAO UMC: Eens per 5 jaar vanaf 2020

Sectoren met altijd vrije dag

• CAO Ziekenhuizen: Jaarlijks én in lustrumjaren
• CAO Jeugdzorg: Jaarlijks én in lustrumjaren
• CAO Grafimedia: Jaarlijks én in lustrumjaren
• Rijksoverheid en onderwijs: Vaak jaarlijks

Sectoren zonder vrije dag op 5 mei

• CAO Horeca: Geen jaarlijkse noch lustrum vrije dag
• CAO Metalektro: Geen lustrum vrije dag
• CAO Glastuinbouw: Geen lustrum vrije dag
• CAO Groen, Grond en Infrastructuur: Sinds 2017 andere regeling (extra vakantiedag)

Lustrumjaren algemeen

De komende lustrumjaren zijn 2025 (80 jaar bevrijding) en 2030. De Unie bevestigt dit patroon. Let op: niet elke CAO telt vanaf dezelfde basis. Sommige CAO’s hanteren 2020 als startpunt, anderen tellen anders. Raadpleeg je specifieke CAO voor de exacte datum.

De consequentie voor werknemers zonder CAO-ofspraak is helder: 5 mei telt als reguliere werkdag, tenzij de werkgever uit eigen beweging vrij geeft.

Waarom heeft niet iedereen vrij op Bevrijdingsdag?

De reden dat niet iedereen vrij is op 5 mei is simpel: er is geen wettelijke verplichting. Nationaal Comité 4 en 5 mei pleit al jaren voor een jaarlijkse nationale vrije dag voor iedereen, maar dit is nog niet wetgeving geworden. De keuze ligt bij CAO-onderhandelingen tussen werkgevers en vakbonden.

Historisch gezien gaat het Nationaal Comité uit van de vrijheid van sectoren om eigen keuzes te maken. Het Comité erkent dat sommige sectoren om bedrijfsmatige of praktische redenen moeten doorwerken, maar moedigt werkgevers aan om waar mogelijk vrij te geven.

Verschillen per CAO

CAO-onderhandelingen reflecteren de machtsverhoudingen in een sector. In sectoren met sterke vakbonden, zoals de zorg, zijn de afspraken over het algemeen gunstiger voor werknemers. In sectoren met zwakkere collectieve vertegenwoordiging, zoals de horeca, ontbreken dergelijke afspraken vaak. Dit verklaart waarom de regeling zo verschilt per branche.

Wie moeten werken?

In essentie moeten werknemers in sectoren zonder Bevrijdingsdag-regeling in hun CAO gewoon werken op 5 mei. HR Praktijk wijst erop dat wie op 5 mei werkt, geen automatische extra beloning krijgt – tenzij de CAO dat voorschrijft. In dat geval gelden de gebruikelijke toeslagen voor gewerkte uren op feestdagen.

De implicatie voor werkgevers zonder Bevrijdingsdag-afspraak is dat zij werknemers kunnen oproepen, maar dat dit in de praktijk vaak leidt tot verhoogde uitstroom of onvrede in sectoren waar collega’s elders wel vrij krijgen.

“5 mei is geen standaard vrije dag, ook niet in een lustrumjaar. Maar er zijn wél uitzonderingen.”

— Salariszaken (HR-platform)

“Het Nationaal Comité 4 en 5 mei is voorstander van een jaarlijkse nationale vrije dag voor iedereen op 5 mei.”

— Nationaal Comité 4 en 5 mei (Officiële commissie)

“Sinds 1959 geldt de aanbeveling van de Stichting van de Arbeid om werknemers in de lustrumjaren op 5 mei vrij te geven.”

— CNV (Vakbond)

“Bevrijdingsdag (5 mei) is een officiële feestdag in Nederland, maar niet iedereen is dan vrij.”

— Rijksoverheid (Overheid)

Gerelateerde lectuur: Wat is Bovenwettelijk Verlof – Uitleg, Verschil en Rechten · Wat Vieren We Met Hemelvaart – Betekenis, Datum 2024 En Tradities

De feiten en toekomst 5 mei als verplichte vrije dag bieden waardevolle inzichten naast je CAO per sector zoals bouw en zorg.

Veelgestelde vragen

Voor werknemers in Nederland is de vuistregel duidelijk: check je CAO vóór 5 mei. In een lustrumjaar zoals 2025 heb je in veel sectoren recht op een betaalde vrije dag, maar dat is geen universeel gegeven. Werkgevers in sectoren zonder afspraak kunnen gewoon om je aanwezigheid vragen – wettelijk is daar niets op tegen.